Voorzichtig juichen

Philip Roth schrijft in zijn roman The Dying Animal:

"She was a foreign body introduced into your wholeness. And for a year and a half you struggled to incorporate it. But you'll never be whole until you expel it. You either get rid of it or incorporate it through self-distortion."

Een vreemd lichaam dat zich langzaam in je leven nestelt. Je kunt het opnemen in wie je bent, maar alleen door jezelf te vervormen. Of je stoot het af.

Het Nederlands kent daar een kleurloze uitdrukking voor: het einde van een relatie. Terwijl het in werkelijkheid juist een beweging is die voortkomt uit het gevoelsleven. En vooral een langzaam proces. Niet één dramatische gebeurtenis, maar een emmer waarvan je al maanden ziet dat hij voller wordt, terwijl je hardnekkig blijft doen alsof er nog ruimte genoeg is.

Rusland. Qatar. Trumpistan, vooruit dan maar. Iedere keer leek er wel een reden om af te haken. En toch begon het toernooi, rolde de bal en bouwde ik in gedachten opnieuw hetzelfde hek om het veld. Binnen die lijnen bestond alleen het spel. Daarbuiten mochten corrupte bestuurders, financiële en geopolitieke belangen elkaar bevechten; hier gold nog altijd iets anders. Ik wilde graag geloven dat die scheiding bestond. Naïviteit kan een bewust gekozen levenshouding zijn. Rusland zou Oekraïne niet binnenvallen. Sportwashing was een woord voor cynici. Het grote geld bepaalde de uitslag niet. Zolang dubieuze lotingen, merkwaardige VAR-beslissingen en onverklaarbare toevalligheden nog binnen de grenzen van de twijfel vielen, kon ik mezelf blijven overtuigen dat voetbal uiteindelijk toch voetbal was.

Donald Trump bleek vervolgens slagvaardiger dan menig onderzoeksjournalist. Hij vertelde achteloos dat hij Gianni Infantino "wel even had gebeld". Zoiets klinkt uit zijn mond bijna als een terloopse mededeling, terwijl het juist de sluier optilt waar de FIFA zich achter probeert te verschuilen. Toch won ook toen de ontkenning weer. België had gewonnen. Het onrecht had verloren. Dus viel het allemaal wel mee. Maar ergens was het hek om het veld al opgeblazen. De ratten van andere belangen liepen inmiddels gewoon over het gras. De bestuurlijke reactie bestaat steevast uit hetzelfde ritueel: ambtelijke verontwaardiging, gevolgd door een oproep tot onderzoek. Dat de KNVB zelfs die minimale reflex niet meer lijkt te hebben, verbaast me eigenlijk niet meer. Dat ik me daar nog steeds over verbaas misschien wel. De cijfers over VAR-ingrepen in het voordeel van Argentinië, zoals verzameld door NetSI Sport Data Analysis, bewijzen op zichzelf niets. Correlatie is geen bewijs van corruptie. Maar wanneer de commerciële belangen zo overduidelijk zijn — Messi verkoopt nu eenmaal meer televisierechten dan vrijwel ieder ander — wordt het steeds moeilijker om iedere twijfel nog als toeval weg te zetten.

Toch was ook dát niet de druppel. De druppel bleek iets veel kleiners. Het voorzichtige juichen. Dat ene moment waarop de bal in het doel ligt, maar je jezelf dwingt nog even te wachten. Alsof je een teruggave ontvangt waarvan je zeker weet dat de Belastingdienst zich ieder moment kan bedenken. Een vriend omschreef het prachtig: "Dat tweede juichen na de VAR voelt als een orgasme terwijl je vrouw al ligt te slapen." Nu heb ik wel vaker orgasmes gehad terwijl de mijne al sliep, maar dat is voor nu een zijpad. Voetbal bestaat uit beweging. Uit duels. Uit context. Een tackle is nooit alleen een tackle. Net als het leven is hij altijd het gevolg van alles wat eraan voorafging. Op het moment dat een videoscheidsrechter één stilstaand fragment uit die stroom trekt, verandert voetbal ongemerkt in juridisch bewijsrecht. Niet de geest van het spel, maar de letter wint.

Blijkbaar kon ik leven met sportwashing. Met FIFA-marketing. Met hydration breaks die in werkelijkheid reclamemomenten zijn. Met McDonald's naast een campagne waarin de FIFA mij oproept actief te leven. Zelfs Ronald Koeman heb ik nog verdragen. Maar niet meer met voorzichtig juichen.

Dat bleek uiteindelijk het vreemde lichaam waar Roth over schreef.

Het moet eruit.

Niet omdat ik minder van voetbal ben gaan houden. Maar juist omdat ik dat nog steeds doe.